Tác động của cạnh tranh đến sự ổn định tài chính của các ngân hàng thương mại Việt Nam: Vai trò điều tiết của vốn hóa
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Nghiên cứu này phân tích mối quan hệ giữa cạnh tranh và ổn định tài chính của 24 Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam giai đoạn 2012–2024, sử dụng chỉ số Lerner để đo quyền lực thị trường và Z-score, NPL để đo ổn định tài chính. Phương pháp ước lượng Bayes được áp dụng nhằm tăng độ tin cậy trong điều kiện dữ liệu mẫu nhỏ và sự khác biệt lớn giữa các ngân hàng. Kết quả cho thấy tồn tại quan hệ phi tuyến dạng hình ∩ giữa cạnh tranh và ổn định tài chính: mức độ cạnh tranh vừa phải giúp tăng ổn định, trong khi cạnh tranh quá mức hoặc tập trung quyền lực quá cao đều làm suy giảm an toàn hệ thống. Bên cạnh đó, Lerner có quan hệ âm tuyến tính với NPL, phản ánh ngân hàng có thị phần và sức mạnh thị trường lớn hơn thường kiểm soát rủi ro tín dụng tốt hơn. Vốn hóa (Car) đóng vai trò điều tiết quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh cao. Kết quả nghiên cứu mang lại hàm ý chính sách thiết thực cho cơ quan quản lý và gợi ý quan trọng đối với chiến lược cạnh tranh và quản trị rủi ro của các ngân hàng thương mại.
Abstract
This study examines the relationship between competition and financial stability among 24 Vietnamese joint-stock commercial banks during the period 2012–2024, employing the Lerner index to measure market power and Z-score and NPL ratios to capture financial stability. A Bayesian estimation approach is adopted to enhance the reliability of the results in the context of a small sample size and substantial heterogeneity across banks. The findings reveal an inverted-U nonlinear relationship between competition and financial stability: moderate competition enhances stability, whereas excessive competition or excessive market concentration both undermine systemic safety. In addition, the Lerner index exhibits a linear negative association with NPLs, indicating that banks with larger market shares and greater market power tend to exercise better credit risk control. Capitalization (Car) plays a crucial moderating role, particularly under conditions of intense competition. These results provide practical policy implications for regulatory authorities and offer important insights for competition strategies and risk management practices of commercial banks.
Từ khóa
Cạnh tranh; Ổn định tài chính; Vốn hóa
Chi tiết bài viết
Lĩnh vực kinh tế (JEL Codes)
E63 - Comparative or Joint Analysis of Fiscal and Monetary Policy • Stabilization • Treasury Policy - Macroeconomic Policy, Macroeconomic Aspects of Public Finance, and General Outlook, G21 - Banks • Depository Institutions • Micro Finance Institutions • Mortgages - G24 - Investment Banking • Venture Capital • Brokerage • Ratings and Ratings Agencies - Financial Institutions and Services
Tài liệu tham khảo
Amidu, M., và Wolfe, S. (2013). Does bank competition and diversification lead to greater stability? Evidence from emerging markets. Review of Development Finance, 3(3), 152-166.
Beck, T. (2008). Bank competition and financial stability: friends or foes?. World Bank policy research working paper, (4656).
Beck, T., De Jonghe, O., và Schepens, G. (2013). Bank competition and stability: Cross-country heterogeneity. Journal of financial Intermediation, 22(2), 218-244.
Beck, T., Demirgüç-Kunt, A., & Levine, R. (2006). Bank concentration, competition, and crises: First results. Journal of Banking & Finance, 30(5), 1581–1603.
Berger, A. N., Klapper, L. F., & Turk-Ariss, R. (2017). Bank competition and financial stability. In J. A. Bikker & L. Spierdijk (Eds.), Handbook of Competition in Banking and Finance (pp. 185–204). Edward Elgar Publishing.
Berger, A. N., Klapper, L. F., và Turk-Ariss, R. (2009). Bank competition and financial stability. Journal of Financial Services Research, 35(2), 99–118. https://doi.org/10.1007/s10693-008-0050-7
Boyd, J. H., & De Nicoló, G. (2005). The theory of bank risk taking and competition revisited. Journal of Finance, 60(3), 1329–1343.
Boyd, J. H., và Runkle, D. E. (1993). Size and performance of banking firms: Testing the predictions of theory. Journal of monetary economics, 31(1), 47-67.
Carletti, E., và Hartmann, P. (2003). Competition and financial stability: What’s special about banking? In P. Mizen (Ed.), Monetary history, exchange rates and financial markets: Essays in honour of Charles Goodhart (Vol. 2, pp. 202–229). Edward Elgar Publishing.
Čihák, M., & Hesse, H. (2010). Islamic banks and financial stability: An empirical analysis. Journal of Financial Services Research, 38(2–3), 95–113.
Clark, E., Radić, N., và Sharipova, A. (2018). Bank competition and stability in the CIS markets. Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 54, 190-203. https://doi.org/10.1016/j.intfin.2017.12.005
Ekananda, M. (2023). Econometrics: Theory and applications. Jakarta: Salemba Empat.
Ernaningsih, I., Smaoui, H., và Temimi, A., (2023). The effect of capitalization on the competition-stability Nexus: Evidence from dual banking systems, Pacific-Basin Finance Journal. 82, 102152.
Fernández, R. O., và Garza-García, J. G. (2017). The relationship between bank competition and financial stability: A case study of the Mexican banking industry. Ensayos Revista de Economía 1, 103 – 120.
Fu, X., Lin, Y., và Molyneux, P. (2014). Bank competition and financial stability in Asia Pacific. Journal of Banking và Finance, 38, 64-77. https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2013.09.012
Gianni De Nicolo, and Elena Loukoianova. "Bank Ownership, Market Structure and Risk", IMF Working Papers 2007, 215 (2007), accessed 21/11/2025, https://doi.org/10.5089/9781451867794.001
Goetz, M. R. (2018). Competition and bank stability. Journal of Financial Intermediation, 35, 57-69.
Hellmann, T. F., Murdock, K. C., và Stiglitz, J. E. (2000). Liberalization, moral hazard in banking, and prudential regulation: Are capital requirements enough? American Economic Review, 90(1), 147–165.
Hung, P. T. M., Quynh, P. N. B., & Trinh, V. H. D. (2018). The impact of capital adequacy on bank risk: Empirical evidence from Vietnam. Journal of Science and Technology – University of Danang, 16(2), 50–57.
Jiménez, G., Lopez, J. A., và Saurina, J. (2007). How does competition impact bank risk-taking? Federal Reserve Bank of San Francisco Working Paper, 2007-23. https://doi.org/10.24148/wp2007-23
Keeley, M. C. (1990). Deposit insurance, risk, and market power in banking. The American Economic Review, 80(5), 1183–1200.
Laeven, L., & Levine, R. (2009). Bank governance, regulation and risk taking. Journal of Financial Economics, 93(2), 259–275.
Lan, N. T. T. (2021). Tác động của lợi nhuận ngân hàng tới ổn định tài chính tại Việt Nam. Tạp chí Khoa học và Đào tạo Ngân hàng, 232, 1-9.
Lepetit, L., Nys, E., Rous, P., & Tarazi, A. (2008). Bank income structure and risk: An empirical analysis of European banks. Journal of Banking & Finance, 32(8), 1452–1467.
Lerner, A. P. (1934). The concept of monopoly and the measurement of monopoly power. The Review of Economic Studies, 1(3), 157–175.
López-Penabad, M. C., Iglesias-Casal, A., và Neto, J. F. S. (2021). Competition and financial stability in the European listed banks. SAGE Open, 11(3). https://doi.org/10.1177/21582440211032645
Manlagñit, M. C. V. (2011). Cost efficiency, determinants, and risk preferences in banking: A case of stochastic frontier analysis in the Philippines. Journal of Asian Economics, 22(1), 23–35.
Marcus, A. J. (1984). Deregulation and bank financial policy. Journal of banking và finance, 8(4), 557-565.
Martinez-Miera, D., & Repullo, R. (2010). Does competition reduce the risk of bank failure? The Review of Financial Studies, 23(10), 3638–3664.
Maudos, J., & Solís, L. (2009). The determinants of net interest income in the Mexican banking system: An integrated model. Journal of Banking & Finance, 33(10), 1920-1931.
Mustafa, A., và Toçi, V. (2017). Estimation of the banking sector competition in the CEE countries: The Panzar-Rosse approach. Zbornik radova Ekonomskog fakulteta u Rijeci: časopis za ekonomsku teoriju i praksu, 35(2), 459-485.
Nga, N. T. K., Hiền, V. T., và Lan, T. T. H. (2023). Tác động của năng lực cạnh tranh ngân hàng đến rủi ro của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Journal of Science and Technology-IUH, 66(06).
Nguyen, T. L., Le, A. H., Tran, D. M. (2018). Bank Competition and Financial Stability: Empirical Evidence in Vietnam. In: Anh, L., Dong, L., Kreinovich, V., Thach, N. (eds) Econometrics for Financial Applications. ECONVN 2018. Studies in Computational Intelligence, 760. Springer, Cham.
Pham, T. T. D., và Oanh, L. K., và Duong, Q. N. (2022). Impacts of foreign banking integration on the stability of Vietnamese commercial banks. Journal of Economic and Banking Studies, 3, 09-21.
Pham, T. T., Dao, L. K. O., và Nguyen, V. C. (2021). The determinants of bank’s stability: a system GMM panel analysis. Cogent Business và Management, 8(1), 1963390.
Phong, N. T. (2010). Năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Việt Nam trong điều kiện hội nhập quốc tế. Tạp chí Phát triển kinh tế, 12, 223-230.
Rajhi, W., và Hassairi, S. A. (2013). Islamic banks and financial stability: a comparative empirical analysis between MENA and southeast Asian countries. Région et développement, 37(3), 149-179.
Schaeck, K., và Cihák, M. (2014). Competition, efficiency, and stability in banking. Financial management, 43(1), 215-241.
Schinasi, G. J. (2004). Defining financial stability. IMF Working Paper, WP/04/187, International Monetary Fund.
Soedarmono, W., Machrouh, F., và Tarazi, A. (2011). Bank market power, economic growth and financial stability: Evidence from Asian banks. Journal of Asian Economics, 22(6), 460-470.
Thông tư số 11/2021/TT-NHNN ngày 30/7/2021 của Thống đốc NHNN quy định về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro và việc sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động của TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
Thuỷ, T. P., Lê Kiều, O. Đ., và Phương, T. Đ. N. (2023). Tác động của năng lực cạnh tranh và phát triển ứng dụng công nghệ thông tin–truyền thông đến ổn định tài chính ngân hàng thương mại Việt Nam. Tạp chí Kinh tế và Phát triển, (311 (2)), 13-22.
Trường, N. Đ., Anh, H.T., & Bình, N. T. T. (2018). Cạnh tranh và ổn định hệ thống ngân hàng tại Việt Nam. Tạp chí Ngân hàng, 23.
Turk Ariss, R. (2010). On the Implications of Market Power in Banking: Evidence from Developing Countries. Journal of Banking and Finance, 34, 765-775. https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2009.09.004
Vasilescu, M., (2012). Financial Stability - A Theoretical Approach, Annals - Economy Series, Constantin Brancusi University, Faculty of Economics, 1, 129 – 132.
Vinh, V. X., và Kiếm, Đ. B. (2016). Ảnh hưởng của rủi ro và năng lực cạnh tranh đến khả năng sinh lời của các ngân hàng Việt Nam, Kinh tế và Phát triển, (233), 96-105.
Vives, X. (2010). Competition and stability in banking. CEPR Discussion Paper No. DP8151. Centre for Economic Policy Research.