Khó khăn tài chính của doanh nghiệp niêm yết Việt Nam: Kiểm định mô hình Z-score và EMS
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Khó khăn tài chính thường được xem là hậu quả nghiêm trọng nhất đối với các doanh nghiệp có tình hình tài chính yếu kém. Đại dịch Covid-19 và xung đột Nga-Ukraine đã gây ra những tác động tiêu cực trên toàn cầu, khiến số lượng các công ty gặp khó khăn tài chính gia tăng tại nhiều quốc gia. Việt Nam không nằm ngoài xu hướng này. Tuy nhiên, trong bối cảnh Việt Nam, các nghiên cứu về khó khăn tài chính dựa trên các chỉ số kế toán, đặc biệt là ở cấp độ ngành, vẫn chưa được chú trọng, đặc biệt là khi đại dịch Covid-19 xuất hiện. Do đó, nghiên cứu này tiến hành đánh giá toàn diện về tình trạng khó khăn tài chính của 1.663 công ty niêm yết tại Việt Nam với 19.200 quan sát năm trong giai đoạn 2010-2023. Nghiên cứu sử dụng các chỉ số như (i) tỷ số khả năng thanh toán lãi vay (ICR) và (ii) hệ số khả năng trả lãi (TIE) để đại diện cho khó khăn tài chính của các doanh nghiệp. Kết quả đầu tiên cho thấy mô hình Z-score của Altman có hiệu suất tốt khi ICR và TIE làm thước đo đại diện cho khó khăn tài chính. Kết quả thực nghiệm còn cho thấy các tỷ số tài chính gồm EBIT/Tổng tài sản, Thu nhập ròng/Tổng tài sản, Tổng nợ phải trả/Tổng tài sản là có khả năng dự đoán tốt tình trạng khó khăn tài chính tại Việt Nam. Cuối cùng, phân tích ở cấp độ ngành cho thấy ngành “Công nghiệp” một trong những ngành quan trọng của nền kinh tế, đối mặt với mức độ rủi ro lớn nhất. Những gợi ý chính sách đã được rút ra từ kết quả của nghiên cứu này.
Abstract
Financial distress is often considered the most severe consequence for enterprises with weak financial health. The COVID-19 pandemic and the Russia-Ukraine conflict have had negative global impacts, leading to an increase in the number of financially distressed companies in many countries. Vietnam is no exception to this trend. However, in the context of Vietnam, studies on financial distress based on accounting indicators, especially at the industry level, remain limited, particularly in the wake of the COVID-19 pandemic. Therefore, this study provides a comprehensive assessment of the financial distress of 1,663 listed companies in Vietnam, covering 19,200 firm-year observations from 2010 to 2023. The study employs indicators such as (i) the Interest Coverage Ratio (ICR) and (ii) the Times Interest Earned (TIE) ratio to represent financial distress among enterprises. The findings first indicate that Altman’s Z-score model performs well when ICR and TIE are used as proxies for financial distress. Empirical results also show that financial ratios, including EBIT/Total Assets, Net Income/Total Assets, and Total Liabilities/Total Assets, are effective predictors of financial distress in Vietnam. Finally, an industry-level analysis reveals that the "Industry" sector, one of the key sectors of the economy, faces the highest level of financial risk. Policy implications have been drawn from the study’s findings.
Từ khóa
hồi quy Logit; khó khăn tài chính; rủi ro vỡ nợ; rủi ro phá sản
Chi tiết bài viết
Lĩnh vực kinh tế (JEL Codes)
G33 - Bankruptcy • Liquidation - Corporate Finance and Governance
Tài liệu tham khảo
Alam, T. M., Shaukat, K., Mushtaq, M., Ali, Y., Khushi, M., Luo, S., và Wahab, A. (2021). Corporate Bankruptcy Prediction: An Approach Towards Better Corporate World. The Computer Journal, 64(11), 1731–1746. https://doi.org/10.1093/comjnl/bxaa056
Alaminos, D., Castillo, A. del, và Fernández, M. Á. (2016). A Global Model for Bankruptcy Prediction. PLOS ONE, 11(11), e0166693. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0166693
Alnassar, W. I., và Chin, O. B. (2015). Why Banks Use Credit Derivatives? Review Paper. Procedia Economics and Finance, 26, 566–574. https://doi.org/10.1016/S2212-5671(15)00956-9
Altman. (1983). Corporate Financial Distress. A Complete Guide to Predicting, Avoiding, and Dealing with Bankruptcy. John Wiley and Sons.
Altman, E. I. (1968). Financial ratios, discriminant analysis and the prediction of corporate bankruptcy. The journal of finance, 23(4), 589–609.
Altman, E. I. (1984). The success of business failure prediction models: An international survey. Journal of Banking và Finance, 8(2), 171–198.
Altman, E. I. (2005). An emerging market credit scoring system for corporate bonds. Emerging Markets Review, 6(4), 311–323. https://doi.org/10.1016/j.ememar.2005.09.007
Altman, E. I., Iwanicz-Drozdowska, M., Laitinen, E. K., và Suvas, A. (2017). Financial Distress Prediction in an International Context: A Review and Empirical Analysis of Altman’s Z- Score Model. Journal of International Financial Management và Accounting, 28(2), 131–171. https://doi.org/10.1111/jifm.12053
Asquith. (1994). Anatomy of Financial Distress: An Examination of Junk-Bond Issuers* | The Quarterly Journal of Economics | Oxford Academic. https://academic.oup.com/qje/article-abstract/109/3/625/1838275
Atif, M., và Ali, S. (2021). Environmental, social and governance disclosure and default risk. Business Strategy and the Environment, 30(8), 3937–3959. https://doi.org/10.1002/bse.2850
Bauer, J., và Agarwal, V. (2014). Are hazard models superior to traditional bankruptcy prediction approaches? A comprehensive test. Journal of Banking và Finance, 40, 432–442. https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2013.12.013
Beaver, W. H. (1966). Financial ratios as predictors of failure. Journal of accounting research, 71–111.
Bharath, S. T., và Shumway, T. (2008). Forecasting default with the Merton distance to default model. The Review of Financial Studies, 21(3), 1339–1369.
BTC. (2024, Tháng Bảy). Tình hình đăng ký doanh nghiệp tháng 7 và 7 tháng đầu năm 2024. https://www.mpi.gov.vn/portal/Pages/2024-7-30/Tinh-hinh-dang-ky-doanh-nghiep-thang-7-va-7-thang-zxzw83.aspx
Campbell, J. Y., Hilscher, J., và Szilagyi, J. (2008). In search of distress risk. The Journal of Finance, 63(6), 2899–2939.
Cathcart, L., Dufour, A., Rossi, L., và Varotto, S. (2020). The differential impact of leverage on the default risk of small and large firms. Journal of Corporate Finance, 60, 101541. https://doi.org/10.1016/j.jcorpfin.2019.101541
Charalambakis, E. C., và Garrett, I. (2019). On corporate financial distress prediction: What can we learn from private firms in a developing economy? Evidence from Greece. Review of Quantitative Finance and Accounting, 52(2), 467–491. https://doi.org/10.1007/s11156-018-0716-7
Deakin, E. B. (1972). A Discriminant Analysis of Predictors of Business Failure. Journal of Accounting Research, 10(1), 167–179. https://doi.org/10.2307/2490225
Dinh, D. V., Powell, R. J., và Vo, D. H. (2021). Forecasting corporate financial distress in the Southeast Asian countries: A market-based approach. Journal of Asian Economics, 74, 101293. https://doi.org/10.1016/j.asieco.2021.101293
Draper, và Smith. (1998). Applied Regression Analysis. John Wiley vàSons. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/book/10.1002/9781118625590
Durana. (2021). Does the life cycle affect earnings management and bankruptcy? Oeconomia Copernicana, 12(2), 425–461.
Efroymson M. (1960). Multiple regression analysis. Mathematical Methods for Digital Computers, 191–203.
Fitzpatrick. (1932). A comparison of the ratios of successful industrial enterprises with those of failed companies.
Friewald. (2014). The Cross‐Section of Credit Risk Premia and Equity Returns—FRIEWALD - 2014—The Journal of Finance—Wiley Online Library. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/jofi.12143
Geng, R., Bose, I., và Chen, X. (2015). Prediction of financial distress: An empirical study of listed Chinese companies using data mining. European Journal of Operational Research, 241(1), 236–247. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2014.08.016
Gordon, M. J. (1971). Towards a Theory of Financial Distress. The Journal of Finance, 26(2), 347–356. https://doi.org/10.2307/2326050
Jia, và Li. (2022). Corporate Environmental Performance and Financial Distress: Evidence from Australia—Jia—2022—Australian Accounting Review—Wiley Online Library. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/auar.12366
Konstantaras, K., và Siriopoulos, C. (2011). Estimating financial distress with a dynamic model: Evidence from family owned enterprises in a small open economy. Journal of Multinational Financial Management, 21(4), 239–255. https://doi.org/10.1016/j.mulfin.2011.04.001
Kováčová. (2022). Earnings management model for Visegrad Group as an immanent part of creative accounting. Oeconomia Copernicana, 13(4), 1143–1176.
Li, S., Shi, W., Wang, J., và Zhou, H. (2021). A Deep Learning-Based Approach to Constructing a Domain Sentiment Lexicon: A Case Study in Financial Distress Prediction. Information Processing và Management, 58(5), 102673. https://doi.org/10.1016/j.ipm.2021.102673
Liu. (2019). Default risk, state ownership and the cross-section of stock returns: Evidence from China | Review of Quantitative Finance and Accounting. https://link.springer.com/article/10.1007/s11156-018-0771-0
Merton, R. C. (1974). On the Pricing of Corporate Debt: The Risk Structure of Interest Rates. The Journal of Finance, 29(2), 449–470. https://doi.org/10.2307/2978814
Nam, C. W., Kim, T. S., Park, N. J., và Lee, H. K. (2008). Bankruptcy prediction using a discrete-time duration model incorporating temporal and macroeconomic dependencies. Journal of Forecasting, 27(6), 493–506. https://doi.org/10.1002/for.985
Nguyen, N. H., Vu, N. T., Tran, Q., Tran, T., và Vo, D. H. (2022). Market performance and volatility during the Covid-19 pandemic in Vietnam: A sector-based analysis. Cogent Business và Management, 9(1), 2119681. https://doi.org/10.1080/23311975.2022.2119681
Ohlson, J. A. (1980). Financial ratios and the probabilistic prediction of bankruptcy. Journal of accounting research, 109–131.
Pham, Do Thanh, T., và Vo Hong, D. (2018). Financial distress and bankruptcy prediction: An appropriate model for listed firms in Vietnam. Economic Systems, 42(4), 616–624. https://doi.org/10.1016/j.ecosys.2018.05.002
Pindado, J., Rodrigues, L., và de la Torre, C. (2008). Estimating financial distress likelihood. Journal of Business Research, 61(9), 995–1003. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2007.10.006
Qian, H., Wang, B., Yuan, M., Gao, S., và Song, Y. (2022). Financial distress prediction using a corrected feature selection measure and gradient boosted decision tree. Expert Systems with Applications, 190, 116202. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2021.116202
Robert. (2023, Tháng Sáu 23). Accounting‐based variables as an early warning indicator of financial distress in crisis and non‐crisis periods—Powell—International Journal of Finance và Economics—Wiley Online Library. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ijfe.2864
Shumway, T. (2001). Forecasting Bankruptcy More Accurately: A Simple Hazard Model. The Journal of Business, 74(1), 101–124. https://doi.org/10.1086/209665
Tao, Q., Zahid, Z., Mughal, A., và Shahzad, F. (2022). Does operating leverage increase firm’s profitability and bankruptcy risk? Evidence from China’s entry into WTO. International Journal of Finance và Economics, 27(4), 4705–4721. https://doi.org/10.1002/ijfe.2395
Tarighi. (2022). Risks | Free Full-Text | How Do Financial Distress Risk and Related Party Transactions Affect Financial Reporting Quality? Empirical Evidence from Iran. https://www.mdpi.com/2227-9091/10/3/46
Truong, H. T. (2022). NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NGUY CƠ PHÁ SẢN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN SÀN CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM. https://web.archive.org/web/20221125120756id_/https://jst-haui.vn/media/30/uffile-upload-no-title30947.pdf
Valaskova, K., Kliestik, T., Svabova, L., và Adamko, P. (2018). Financial Risk Measurement and Prediction Modelling for Sustainable Development of Business Entities Using Regression Analysis. Sustainability, 10(7), Article 7. https://doi.org/10.3390/su10072144
Vassalou, M., và Xing, Y. (2004). Default Risk in Equity Returns. The Journal of Finance, 59(2), 831–868. https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.2004.00650.x
Vo, D. H. (2023). Market risk, financial distress and firm performance in Vietnam. PLOS ONE, 18(7), e0288621. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0288621
Vo, D. H., Pham, B. N. V., Ho, C. M., và McAleer, M. (2022). Corporate Financial Distress of Industry Level Listings in Vietnam. Journal of Risk and Financial Management, 12(4), Article 4. https://doi.org/10.3390/jrfm12040155
Wanke, P., Barros, C. P., và Faria, J. R. (2015). Financial distress drivers in Brazilian banks: A dynamic slacks approach. European Journal of Operational Research, 240(1), 258–268. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2014.06.044
Weiss, L. A. (1990). Bankruptcy resolution: Direct costs and violation of priority of claims. Journal of Financial Economics, 27(2), 285–314. https://doi.org/10.1016/0304-405X(90)90058-8
Zavgren, C. V. (1985, Tháng Ba 1). ASSESSING THE VULNERABILITY TO FAILURE OF AMERICAN INDUSTRIAL FIRMS: A LOGISTIC ANALYSIS. | Journal of Business Finance vàamp; Accounting | EBSCOhost. https://doi.org/10.1111/j.1468-5957.1985.tb00077.x
Zhang, X., Zhao, Y., và Yao, X. (2022). Forecasting corporate default risk in China. International Journal of Forecasting, 38(3), 1054–1070.
Zmijewski, M. E. (1984). Methodological Issues Related to the Estimation of Financial Distress Prediction Models. Journal of Accounting Research, 22, 59–82. https://doi.org/10.2307/2490859